Rijstmeelkever

Rijstmeelkevers

Rijstmeelkevers (Tribolium spp.)
Orde: Coleoptera (kevers)
Familie: Tenebrionidae (zwartlijven)

Rijstmeelkevers worden aangetroffen in en bij plantaardige producten, vooral graanproducten. Ze treden vooral op in graan als secundaire beschadigers, nadat primaire aantasters zoals bijvoorbeeld klanders het graan min of meer hebben verbrokkeld. We behandelen drie soorten rijstmeelkever: de rijstmeelkever (Tribolium confusum Jacquelin du Val), de kastanjebruine rijstmeelkever (Tribolium castaneum Herbst) en de grote rijstmeelkever (Tribolium destructor Uyttenboogaart). Deze drie soorten zijn moeilijk van elkaar te onderscheiden.

Uiterlijk

De rijstmeelkever is ca. 4mm groot, roodbruin van kleur. Zijn antennen zijn aan de toppen knotsvormig verdikt. De voorvleugels, de dekschilden, van deze familie zijn fijn gestreept. Larven zijn tot 8mm lang. De kastanjebruine rijstmeelkever wordt 3-4mm groot, is zoals de naam aangeeft kastanjebruin van kleur. Ook zijn antennen zijn knotsvormig. De larven worden 6-8 mm lang. De grote rijstmeelkever, ook wel lysolkever genoemd, lijkt erg op de meeltor. Hij is 5-6mm groot, donkerbruin van kleur. De antennen zijn rood tot roodbruin van kleur. Zijn larven worden 9-12 mm lang. Larven van alledrie de soorten zijn geenbruin van kleur.

Rijstmeelkever kastanjebruine 2 Rijstmeelkever grote Links: de kastanjebruine rijstmeelkever (Tribolium castaneum), rechts: de grote rijstmeelkever (T. destructor). De rijstmeelkever (T. confusum) is weergegeven in de omslagfoto bovenaan deze pagina.

Ontwikkeling

Rijstmeelkevers ondergaan een volledige gedaanteverwisseling. Ze planten zich snel en gedurende het gehele jaar voort. Wel zijn ze sterk temperatuurgevoelig. Het wijfje kan per jaar tot enige honderden eitjes leggen. Bij 36°C duurt de volledige ontwikkelingscyclus zo’n 20 dagen (voorkeurstemperatuur is 30°C). Het kevertje kan ca. 1,5 jaar leven. De eitjes worden los gelegd en komen na 3-10 dagen uit. Larven zijn vrij actief en hebben drie paar poten. Zijn vervellen ongeveer 8 keer totdat zij een pop vormen. Deze is geel van kleur en ca. 5 mm groot. De kastanjebruine rijstmeelkever is nog sterker afhankelijk van warmte. In niet verwarmde opslagplaatsen kunnen zij simpelweg niet overleven. Verder is de ontwikkeling van de kastanjebruine  en grote rijstmeelkever gelijk aan die van de (gewone) rijstmeelkever. Alle soorten ontwikkelen zich bij voorkeurstemperaturen tussen de 30 en 35°C. Bij temperaturen lager dan 20°C komt de ontwikkeling volledig stil te liggen. Bij -6°C worden alle stadia binnen 24 uur gedood. Bij +7°C worden alle stadia binnen 25 dagen gedood.

Leefwijze

Rijstmeelkevers behoren tot de voorraadinsecten. Zij leven van plantaardig voedsel. Ze worden veelal aangetroffen in meel, grutterswaren, brood, koekjes, macaroni, bonen, gedroogde vruchten, kruiden en chocolade. Ze leven tussen opgeslagen voorraden. In lege opslagplaatsen voeden ze zich met achtergebleven resten in naden van de vloer of in het pleisterwerk.

Schade

Over het algemeen zijn rijstmeelkevers nuttige dieren die de niet meer gebruike voedselvoorraden opruimen. Toch kunnen zij ook schade veroorzaken. De voornaamste vorm van schade is verontreiniging. Aangetaste voorraden vertonen de neiging tot schimmelen. De voorraad kan een muffe tot zure geur krijgen. Bij de grote rijstmeelkever is dat een lysoachtige lucht, vandaar dat deze ook wel de lysolkever wordt genoemd. De rijstmeelkevers zijn door het handelsverkeer over de hele wereld verspreid.

Wering

  • voorkom of dicht naden en kieren;
  • laat vloeren goed aansluiten op muren, voorkom ronde hoeken;
  • doorvoer van leidingen e.d. dienen goed afgedicht te zijn;
  • voorkom valse wanden;
  • tracht buizen en kabels zoveel mogelijk verticaal op te stellen (voorkomt opstapeling v. meel).

Bestrijding

Zoals vermeld komt bij temperaturen lager dan 20°C de ontwikkeling volledig stil te liggen. Bij -6°C worden alle stadia binnen 24 uur en bij +7°C worden alle stadia binnen 25 dagen gedood. Deze gegevens kan men toepassen bij een eventuele fysische bestrijding. Kleine aangetaste voorraden kunnen altijd gemakkelijk worden verwijderd.

Insecten kunnen vaak lange tijd overblijven in voedselresten tussen naden (denk aan de vloer!), kieren, achter dubbele wanden etc. Zorg er daarom voor dat de keuken, opslagruimte of provisiekast die de bron van besmetting vormt, geheel en grondig wordt schoongemaakt. En verwijder de zakken met afval uit het huis.
Omdat de besmettingsbron(nen) gemakkelijk kunnen worden opgespoord en verwijderd, is het gebruik van insecticiden onnodig en af te raden.

Advies

Mochten de bestrijdingsmaatregelen, uitgevoerd aan de hand van dit advies, onvoldoende resultaat opleveren, neem dan contact met het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).

Disclaimer

Deze informatie wordt u verstrekt zonder dat er een expert van ons ter plaatse geweest is. Dit betekent dat u deze informatie op eigen risico gebruikt. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor enige (vervolg-)schade die hieruit voortvloeit. Om zeker te weten om welk dier het gaat en de overlast zoveel mogelijk te beperken, raden we u altijd aan om een determinatie bij ons te laten doen of een onderzoek ter plaatse te laten verrichten door een KAD-adviseur.